Gozo

Wyspa Gozo należy do demokratycznej Republiki Malty i wraz z wyspami Comino, Cominotto, Filfla i Wyspami Świętego Pawła wchodzi w skład Archipelagu Maltańskiego. Leży na pn. - zach. od Malty i jest od niej pięć razy mniejsza, dlatego stanowi prawdziwy raj dla turystów ceniących sobie ciszę i intymność podczas wypoczynku. Wyspy maltańskie stanowią jakby pomost między Europą i Afryką, położone są bowiem 93 km na południe od Sycylii, 290 km na wschód od Tunezji i 290 km na północ od Libii.

Między wyspami Gozo i Maltą, znajduje się maleńka wysepka Comino z luksusowym hotelem (wyspę zamieszkują tylko 4 osoby prowadzące hotel). Niewielki i słabo zaludniony obszar maltańskich wysepek jest popularny wśród turystów również ze względu na ładne, piaszczyste plaże (np. Golden Bay na Malcie), ciepły śródziemnomorski klimat (średnia temperatura lata 32 C) i sprawnie funkcjonującą sieć komunikacyjną między wyspami (promy i statki). Suma rocznych opadów jest niska, a większość rzek występuje jedynie okresowo, co powoduje deficyt wody słodkiej. Roślinność na wyspie jest uboga, występuje tu głównie makia, natomiast zwierzęta spotykane na wyspie to głównie krety, jeże, ryjówki, nietoperze i wędrowne ptaki. Prawdziwym bogactwem fauny i flory kusi za to wszystko to, co ukryte w śródziemnomorskiej toni - koralowce, gąbki, rozgwiazdy, ośmiornice, kraby, czy koniki morskie są tym, co stale przyciąga pasjonatów podwodnego świata. Jednymi z najchętniej eksplorowanych przez nurków miejsc na wyspie Gozo są zalany komin krasowy Blue Hole oraz skały na zachód od Xwieni Bay. Przy odrobinie szczęścia można natknąć się tu na delfiny.

Klifowe wybrzeże Gozo jest urozmaicone. Skały wapienne silnie zniszczone przez krasowienie tworzą liczne groty i zatoczki o fantazyjnych, niespotykanych "księżycowych" kształtach, a uroku wyspie dodają wszechobecne kwiaty oleandry, pięknie kontrastujące z żółtymi skałami i białą zabudową domów. Największą popularnością cieszą się pionowo wyrastające z morza groty Malty (Błękitna, Okrągła, Kocia) i Gozo (słynne Lazurowe Okno, Carolina Grotto, Xerri’s Grotto w miejscowości Xagrha, oraz Calypso’s Cave nad Zatoką Ramla – według legendy właśnie na tej wyspie mieszkał Odyseusz z nimfą Calipso. Wybrzeża maltańskich wysp są wymarzonym miejscem również dla miłośników takich sportów wodnych jak windsurfing – ulubione miejsca windsurfingowców to zatoki Malty - Mellieha Bay i St Paul’s Bay, gdzie rokrocznie odbywają się zawody w tej dyscyplinie sportowej.

Co warto zwiedzić?
Wyspa Gozo przechowuje dziedzictwo licznych kultur ludów, które w ciągu wieków zamieszkiwały wyspę. Byli to kolejno sycylijscy emigranci, Fenicjanie, Grecy, Kartagińczycy, Rzymianie, Arabowie, Normanowie, Aragończycy, Kastylijczycy i Hiszpanie. Największy rozkwit wyspy Archipelagu Maltańskiego zawdzięczają Zakonowi Kawalerów Maltańskich. Liczne ślady pozostawili na wyspie również Brytyjczycy (Wielka Brytania formalnie zajęła Maltę w 1814 roku, która pozostała we Wspólnocie Brytyjskiej po odzyskaniu niepodległości w 1964 roku. W 1974 Malta została proklamowana republiką, a 1 maja 2004 wstąpiła do struktur Unii Europejskiej).

Mimo swoich maleńkich rozmiarów, Gozo może poszczycić się wspaniałymi, unikatowymi zabytkami, będącymi świadectwem różnorodności i wielokulturowości tego rejonu. Największa atrakcja wyspy to megalityczne świątynie Tarxien Temples zbudowane między 3600 a 2500 r. p.n.e, które nie są jedynymi na tej wyspie. To najstarsze odkryte na ziemi wolnostojące świątynie, których przeznaczenie nadal pozostaje w sferze domysłu i tajemnicy. Najstarsze z nich znajdują się w miejscowościach Ta’Hagrat i Skorba, w pobliżu Mgarr, a najlepiej zachowane w miejscowości Ggantiji. Uwagę przyciąga świątynia w pobliżu miejscowości Xaghra. Składa się z dwóch części – Północnej i Południowej (3600 i 3000 rok p.n.e.), W związku z tym, że długość kamiennych bloków dochodzi do 8 metrów nazwano ją Świątynią Gigantów. Według badań archeologicznych, ściany świątyni były pokryte spiralnymi wzorami pomalowanymi na kolor czerwony. W pobliżu świątyni znajdują się jaskinie – grobowce z tego samego okresu. Warta obejrzenia jest średniowieczna cytadela Victorii oraz przystań dla promów w Mgarr. W centralnej miejscowości Gozo – Wiktorii podziw budzi Gran Castello – obronna cytadela wznosząca się na wzgórzu nad miastem (mieści się w niej katedra i kilka muzeów: archeologiczne, folkloru i historii naturalnej) oraz Bazylika Ta Pinu.

Ośrodki turystyczne i baza noclegowa
Duże hotele są na wyspach rzadkością (Grand Hotel i L' Imgarr Hotel w miejscowości portowej Mgarr). Wyspę Gozo turyści wybierają zazwyczaj na wycieczki jednodniowe, dlatego o nocleg najlepiej się starać w miejscowych gospodarstwach, nadmorskich hotelikach lub kwaterach prywatnych. Główne ośrodki turystyczne to miasta Rabat, Marslalforn, Nadur i portowe miasto Mgarr. Mnóstwo tam ciekawych knajpek, kafejek i restauracyjek, w których zamówić można miejscowe dania, jak pastizzi czy francuskie nadziewane ciasto. Lokalnym smakołykiem jest tu fenkata, czyli duszony królik. Życie Maltańczyków w ciągu dnia płynie leniwie, natomiast wieczorem miasta rozkwitają, a turyści i ludność miejscowa bawi się w nadmorskich kawiarniach i pubach.

Transport
Po wyspie można poruszać się pieszo (obszar wszystkich maltańskich wysp - 316 km2 - jest niemal tysiąckrotnie mniejszy niż obszar Polski). Na wszystkich maltańskich wysepkach sprawnie funkcjonuje sieć autobusów i busów. Główny terminal autobusowy znajduje się przy Main Gate St., a w małych miasteczkach przystanek autobusowy znajduje się zawsze w pobliżu placu przy kościele. Popularnym środkiem transportu są tu również zabytkowe dorożki. Obowiązuje ruch lewostronny, nie ma sieci kolejowej. Linie lotnicze AirMalta posiadają połączenia z 44 lotniskami na świecie.

Na granicy
Wraz z momentem wejścia Malty do Unii Europejskiej (1 maja 2004 r.) Polacy mogą wjechać na Maltę na podstawie paszportu lub dowodu osobistego (zarówno starego, ważnego maksymalnie do 31 grudnia 2007 r., jak i nowego typu). Obowiązek posiadania wizy został całkowicie zniesiony.

Opieka medyczna
Wybierając się na Gozo nie potrzebujemy specjalnych szczepień, nie ma tu żadnych zagrożeń epidemiologicznych. Opieka medyczna jest dobrze rozwinięta, szpitale są nowoczesne i dobrze wyposażone.

Gospodarka
Podstawą gospodarki wysp Archipelagu Maltańskiego jest handel morski, dynamicznie rozwijające się usługi, zwłaszcza turystyka (wyspy maltańskie rocznie odwiedza około milion turystów, głównie Brytyjczycy), a także przemysł, z którego pochodzi ok. 40% produktu krajowego brutto. Państwa handlujące z Maltą to Włochy, Francja, Wielka Brytania, Niemcy i USA.

Przemysł i rolnictwo
Głównie tekstylny i spożywczy, elektroniczny i chemiczny. Maltańczycy zajmują się uprawą owoców cytrusowych, winorośli, migdałów i fig, tytoniu i bawełny oraz hodowlą trzody chlewnej, bydła i drobiu. Na wybrzeżach ludność zajmuje się rybołówstwem. Tereny uprawne zajmują około 40 % powierzchni wysp.